Oliver Frederick Winchester

1810 - 1880

Televizyonlarımızda “Kaptanlar ve Krallar” veya “Kartallar Yüksek Uçar” gibi dizileri eminim izlemişsinizdir. Çoğunda, türlü maceralar ve aşk hikâyeleri arasında kapitalist düzenin iş ilişkileri de bütün incelikleriyle işlenmiştir. Buyrun size bir dizi daha.

Oliver F. Winchester iş hayatına bir marangoz çırağı olarak atılmış ve altı yıl sonra küçük taahhüt işleri almaya başlamıştı. Gözü daima en yüksek getiriyi sağlayacak yatırımlardaydı. Bir fırsat doğduğunda erkek giyimine el attı, oradan da imalâta başladı. Erkek gömlekleri imalâtı. Winchester ve Davies firması Connecticutt eyaletinin New Haven kentinde kurulmuştu.

Davies işin satış yanı ile uğraşırken Oliver Winchester imalâtın başında idi. Daha dikiş makinası pratik bir şekle geliştirilmemişti. Winchester’in idarecilik yetenekleri iyice ortaya çıkmıştı. Yüksek ünite üretimi elde edebilmek için şirket tesislerinde paftalı kesim yaptırıyor, kesilen parçaları komşu eyaletlerde bulduğu yüzlerce parça işçisine diktiriyordu.

 “Hunt” tüfeği için 1847 tarihli bir İngiliz  Patenti alınmış

On dokuzuncu yüzyılın ortaları bir makine gelişimi çağıydı. Tam dikiş makiması gelişmeleri Winchester ve Davies firmasının mekanize hale gelip kârlı bir döneme girmesine sebep olmuştuki, mekanik takım ve alet tezgâhları New Hampshire, Massachusetts, Connecticut ve Rhode Island gibi “New England” eyaletlerindeki silâh imalât sektöründe de bir devrime yol açtı.  

         Devletin silâh alımları kısıtlıydı ve devlet ihalelerini karşılayan Nathan Starr, Simeon North, Asa Water, Robert Johnson gibi fabrikalar 1850’den önce kapanma yolundaydı. Fakat patentli silâhlar imal eden Colt, Sharps, Ames, Robins & Lawrence ve Bristol Firearms gibi firmalar ise oldukça iyi kazanıyorlardı.

“Jennings” tüfeklerinde 1848 tarihi bulunuyor.

Fakat patent ancak  25/12/1849’da verilmiş

Yani, Oliver Winchester’in yatırım imkânları aradığı 1855 yılında, ilgisi ve bilgisi dışında da olsa, silâh şirketlerinin büyüme potansiyeli oldukça çekiciydi. Oliver F. Winchester kırk beş yaşındayken silâh sektörüne girdi.

1854 yılında kurulan Smith ve Wesson şirketi bir sene sonra çabalayan şirketi elden çıkarttılar. Haklarını sattıkları Volcanic Mükerrer Atışlı Silâhları ve de onunla ilgili Hunt, Jennings, Smith ve Wesson  patentleri sonunda Winchester levye-mekanizmalı tüfeğinin ortaya çıkmasına yol açtı.

Smith ile Wesson bir revolver üzerinde çalışıyorlardı. Fakat 1836 yılında Samuel Colt’un almış olduğu ve 1849’da 7 yıl için uzatılan kendinden dönen revolver topu patenti onları 1857’ye kadar engelliyordu. Bu kısıtlamaya çok içerleyen Smith ve Wesson “boydan boya delinmiş revolver topu” için Rollin White adına bir patent elde ettiler. Bu sayede onlarda Colt’un benzer girişimlerini 1870’lerin ortalarına kadar engellediler.

1870’de yapılan bir

Volcanic kopyası

         B. Tyler Henry tarafından geliştirilen fakat Smith adına patent alınan bir gelişme de “metal kovanlı ve kapsülü kendi içinde bulunan fişek” idi.

Smith & Wesson  ayrılıp Volcanic haklarını Winchester ve ortaklarına  bırakırken bu fişek gelişmesini de devrettiler. Volcanic şirketinin ortakları arasında 7 saatçı, 2 fırıncı, 2 bakkal, 3 araba imalâtçısı, 1 ayakkabıcı, 1 madenci, 1 boyacı ve de marangozluktan gömlekçiliğe yatay

1855 yapısı .40’lık

bir Volcanic

geçiş yapmış olan Oliver Winchester vardı. Smith ve Wesson’un şirket paylarını devretmeleri ve B. Tyler Henry’nin de eskiden çalıştığı Robbins & Lawrence firmasına dönmesi üzerine şirkette bir silâhın namlu ucunu dipçiğinden ayırdedebilecek ortak kalmamıştı.  

Volcanic fazla başarılı olmayıp borçlarından dolayı

.36’lık  bir cep

tipi Volcanic

battığında şirket başkanı Gaston ile yaptığı yatırımlar yüzünden en büyük alacaklı olarak Oliver Winchester ortada kalmışlardı. 1857’de Gaston ölünce, Winchester onun varisleriyle anlaşarak Gaston’un şirketten alacaklarını karşılamayı vadetti. Ve şirket hisselerinin büyük çoğunluğu onda kaldı. O da bir yandan New Haven Arms Company adında bir şirket kurmuştu. (Dizinin tv izleyicisini ilgilendire-cek kısmı burada bitiyor. Bundan sonra çok sıkıcı teknik detaylar var.)

Yeni şirketin fabrika müdürlüğüne B.Tyler Henry getirildi. 1859’da New Haven Arms Company 4 değişik tabanca ve 3  farklı karabina tipi ile Volcanic satışlarına başladı. 1860’da ise oldukça geliştirilmiş bir Volcanic’den başka bir şey olmayan ve.44 inçlik çevre vuruşlu bir fişek kullanan Henry tüfeği piyasaya sürüldü. Henry şarjör borusu bir yana kıvrılarak dolduruluyordu. Açıkta bulunan bu şarjör borusu bir yere çarptığında veya fazla kıvrıldığında, eziliyor ve çalışmaz oluyordu. Atış yaparken bir el kısmen şarjör borusunu kısmen de namluyu tutuyordu. Çok sayıda atışlarda namlu ısındığında ise tüfeği tutmak biraz rahatsız oluyordu.

1865’de “B. Tyler Henry” ve “Henry Tüfeği” isimlerinden avantaj sağlamak için şirketin adı “Henry Repeating Rifle Company” olarak değiştirildi. “Henry”nin sorunlarına bazı çözümler getirildi. Mekanizma çerçevesinin sağ yanına açılan bir doldurma kapağı, daha sağlam bir şarjör borusu ve de şarjör borusu ile namlunun bir kısmını kaplayarak hem şarjörün ezilmesine mani olan hem de atıcının elini yanmaktan koruyan ahşap bir el kundağı ilâvesi ile, “Henry” oldu “Model 1866 Winchester”.  Çünkü 1866’da da şirketin adı “Winchester Repeating Arms Company” olarak yenilenmişti. Mekanizma çerçevesi yine pirinçten mamuldü. Fişek  halâ çevre vuruşlu .44 Henry idi. 1866-1898 arasında imalâtı devam eden ve (13, 15 ve 17 şarjör kapasiteli) 170,101 adet yapılan model 1866’nın satışları 1870’lerin başlarında iyice düşmüştü ve yerini alacak yeni bir tüfek gerekiyordu. 1891 yılında Brezilya için yapılan 1000 adet Model 1866 ise merkezi vuruşlu .44 S&W fişeği atacak şekilde yapılmıştı. Bunlar dışında, çevre vuruşlu fişek atan bütün 1866’lar çatal, yani çift uçlu, ateşleme iğnesine sahiptir.

.44-40 kalibre Model 1873 karabina

Çelik kubuzlu, daha güçlü mekanizmalı ve .44 Henry’ye nisbetle çok daha etkili olan merkezi vuruşlu .44-40  Winchester fişeğini kullanan Model 1873’ün imalâtı model yılında başladı. 1920’lere kadar çeşitli namlu boyları ve tiplerde 720,000 tane yapıldı.

1876’da mekanizma  daha büyültülüp güçlendirilerek .45-75, .50-95,  .45-60 ve .40-60 fişeklerini atabilecek güçte bir tüfek yapıldı. İmalât toplamı sadece 64,000 kadar olmasına rağmen Model 1876 silâh koleksiyoncularına çeşitli tipleri ve namlu boyları ile en çok hitap eden silâhlardan biridir. Hassas namluların imalât sırasında ayrılıp 100’de 1 ve 1000’de 1 diye ayrılan özel yapı mekanizmalara takılması Model 1873 gibi Model 1876’da da devam ettirildi.

.45-70 kalibre Model 1876 karabina

(Kanada Atlı Polislerinin kullandığı tip)

1879’da horozlu bir çifte üretiminin yanı sıra Winchester şirketi için büyük bir gelişim meydana geldi. Şirket silâh tasarımcısı John M. Browning ile anlaştı. 1885’te tek atışlı güçlü bir yivli tüfek yapılmaya başlandı. 1886’da ise Browning’in tamamen yeniden tasarladığı bir mekanizma ve kilit sistemi ile Model 1876 için fazla güçlü gelen .45-70, .45-90, .50-100 ve .50-110 Express gibi fişekleri kullanabilen Model 1886’nın üretimi başladı.

.45-90 ve bazı diğer büyük kalibrelerde yapılan Model 1886 tüfek

1886’nın .44-40, .38-40, .32-20 gibi fişeklere göre ufaltılmış bir kardeşi olan Model 1892 ise 1 milyon adet kadar yapıldı. Aynı tüfeğin bir benzeri Browning markası adı altında son senelerde tekrar piyasaya sürüldü.

.30-30 kalibre Model 1894 karabina

(dumansız barutlu fişek)

1894’de .30-30, .32-40, .32 Winchester Special, .38-55 ve .24-38 gibi fişeklere göre Browning tarafından tasarlanmış olan Model 1894 piyasaya çıktı. 3 milyon üzerinde satışla çeşitli versiyonları ve özel hatıra ve koleksiyon tipleri ile halâ imal edilen bir tüfek.

7.62x54R kalibre Model 1895 Winchester Rus piyade tüfeği

Bunu, bir sene sonra yine Browning tasarımı olan ve Winchesterin boru şarjör yerine kutu şarjörlü ilk tüfeği olan Model 1895 takip etti. .30-40 Krag, .303 Enfield, .35 Winchester, .405 Winchester, .30-03 ve .30-06 fişekleri Model 1895 tüfeklerinde kullanılan fişeklerin sadece bazıları. 7.62x54R Rus piyade tüfeği mermisi atabilecek 293,816 adedi ise 1915 ve 1916 yıllarında Rus Çarlığı orduları için imal edildi. Bu tüfeğin de yenisi Browning markası altında yakın tarihlerde tekrar piyasaya çıktı.

“.45 Colt” kalibre 1873 “Peacemaker”

Kalibre .44-40 olunca adı da “Frontier”

oluyor.

Smith & Wesson’un           “boydan boya delik top” patenti

1873’de sona erince          Colt, “Peacemaker” adında bir tabancayı

piyasaya çıkarttı.               1878’de ise aynı tabancanın .44-40 Winchester

fişeği atacak bir versiyonu            “Frontier” adıyla piyasaya sürüldü.                                             

Bir müddet sonra da           Colt-Burgess diye bir levyeli tüfek yapıldı.                     Fakat Winchester idaresi                buna hazırdı. Colt’tan        transfer edilen Mason adlı

bir ustanın ve de Borchardt  adında bir silâh               tasarımcısının (daha sonra “parabellum”  tabancanın babasını da  tasarlamıştır) yaptığı iki ayrı                    model tabancayı alıp Colt

idaresinin “fikir ve tavsiyelerini” sormaya                         gittiler.

.   

.44-40 Mason tasarımı tabanca

(Winchester)

                                                        Tabancaları                gören ve “çok beğenen” Colt idarecileri Winchester’e bir

teklif yaptılar;                  “Siz tabanca yapmayın,  biz de tüfek yapmayalım!”

                                               Her ne kadar 1890’larda                                       Colt, pompalı bir yivli

tüfek yaptıysa da bir daha levyeli bir tüfek                              yapmadı. Bunun karşılığında da Winchester tabanca piyasasından  uzak durdu.

.44-40 Colt-Burgess

levyeli tüfek

Yine Browning tasarımı olan Winchester pompalı av

tüfekleri “Pompalı” yazısında biraz ele alınmıştır.

Winchester 1950’lerde ise Model 88 adıyla bir levye mekanizmalı                         spor tüfeği imal etti. Bu, döner sürgülü,

kısa levye hareketli, ayrılabilen kutu şarjörlü .243, .308 Winchester gibi                          çaplarda üretilen bir av silâhı idi.

.44-40 Winchester-Borchardt

Winchester’in horozlu ve  gizli    horozlu çifteleri, pompalı  .22’lik  ve büyük çaplı yivli tüfekleri,

yarım otomatik yivli ve yivsiz tüfekleri vardır.  Winchester üretimi sürgü mekanizmalı (Mauser tipi) sivil ve askeri tüfeklerin arasında en iyi tanınanlardan biri çeşitli spor (av ve atıcılık) versiyonları olan Model 70 yivli tüfeğidir. 

ABD silâhlı kuvvetleri için M-1917 ve M-1 piyade tüfeklerinin yanı sıra .30 kalibrelik M-1 ve M-2

(özel fişeği “.30 Carbine” diye tanınan) karabinaları da   üretmiştir.