Webley-Fosbery / Otomatik Revolver

Şayet avantüriye veya polisiye romanlara merakınız varsa, okuduğunuz bazı kitaplarda “... revolverinin emniyetini açtı ve ....” gibi cümlelerle karşılaşırsınız. Eğer bu yazıyı da okuyorsanız silâhlara biraz merakınız var demektir. Ve tabi, alaycı bir ifade ile kendi kendinize; “...... ..... güya yazar olacak. Revolverlerin emniyeti olmadığını bile bilmiyor!” dersiniz.

Aslında çok büyük bir ihtimalle de haklısınızdır.

Fakat, emniyet mandalı olan revolverler vardır (saptan sıkma emniyetli “gizli horoz” Smith & Wesson bu yazının kapsamına girmiyor).

1. Deutsche Armeerevolver, Modell 1879:

Müstakil veya Müşterek Alman eyaletleri 1871 yılında birleşerek Alman Devletini (Deutsches Reich) kurdular. Yeni devletin ordusu (Reichsarmee) ve bahriyesi (Reichskriegsmarine)  için de bir “Reichsrevolver” yaratıldı.

Reichsrevolver Modell 1879, topu çerçevenin sağındaki menteşeli bir kapak açılarak doldurulan, 11.5 mm çapında 6 fişek alan, namlu ucu halka takviyeli bir tabanca idi. Horozu her atış için elle kurulan “tek hareketli (single-action)” bir mekanizması vardı. Çerçevenin sol tarafında ise horozu bloke eden bir emniyet mandalı vardı. Mandalın ucu namluya doğru dönük iken (Yani mandal yatay durumda iken) silâh ateşlenebiliyordu. Mandalın ucu tetik köprüsünün arkasına bakarken (takriben 60º aşağı dönük iken) ise horoz oynatılamıyordu. Yani silâh “emniyette” oluyordu.

2. Deutsche Armeerevolver, Modell 1883:

Dört sene sonra, yani 1883’de ise bazı ufak yenilikler içeren ve daha az bir piştova ve daha çok toplu tabancaya benzeyen “gelişmiş” Reichsrevolver çıktı. Reichsrevolver Modell 1883 de daha önceki model gibi “tek hareketli” idi. Yine sağ tarafta bir doldurma kapağı, sol tarafta ise bir emniyet mandalı vardı.

Toplu bir tabancada emniyet mandalı gereksiz görülebilir. Ne var ki, horozu elle yavaşça indirerek iğnenin iki fişek tablası arasına oturmasını sağlamak gibi zorca ve riskli bir işlem dışında her hangi bir emniyet önlemi alınmadığı için böyle bir çözüm bulunmuştu. Hele at sırtında bir süvarinin belindeki kılıfta sağa sola, aşağı yukarı hoplayan zıplayan bir tabanca için bu şarttı.

3. Webley – Fosbery:

Majesteleri İmparatoriçe Viktorya’nın “Hindistan Ordusu”nun 4üncü Bengal Avrupa Alayı’nda görevli Yarbay George Vincent Fosbery, V.C., tarafından  1895 yılında patenti alınan bir tabanca, Webley & Scott Revolver & Arms Company tarafından beğenilmiş ve “Webley-Fosbery” adı altında 8 fişek kapasiteli .38 kalibre 1901 ve1902 modelleri ile 6 fişek kapasiteli .455 kalibre 1901, 1902 ve 1914 modelleri üretilmişti.

Webley-Fosbery “otomatik (kendi kendini kuran) revolveri” de çağdaşı olan diğer Webley tabancaları gibi “kırılıp” açılıyor, tüm fişeklerini birden boşaltıyor, dolduruluyor ve kapatılıyordu. Horoz ve aksamını taşıyan çerçeve parçasının üst tarafında bulunan döner kilit mandalı sol tarafındaki uzantısına basılarak açılıyordu.

Tabanca ateşlenmiş ve üst çerçeve tam geri tepmiş durumda. Horoz tepme ile kurulmuş ve silindir ¹/₁₂ tur dönmüş durumda.

Üst çerçevenin tepme yayı vasıtasıyla ileri gidip yerine oturması sırasında silindir ¹/₁₂ tur* daha dönüp namlu arkasında endekslenerek kilitlenecek.

(*6 Fişek kapasiteli 455’lik model. 8 fişekli 38’liklerde top ¹/₁₆  tur aralıklarla dönüyordu.)

Topu, yani silindirik fişek yatakları grubunu, taşıyan namlu ve arka uzantısı çerçeve alt ön tarafında bulunan milli bir menteşe üzerinde öne ve aşağı dönerek “kırılıyor”du. Bu arada, menteşe ile irtibatlı olan bir parça, silindir ortasındaki boşaltma tırnağı milini geri iterek boş kovanları/dolu fişekleri hep birden çıkartıyordu*. Namlu-silindir grubu tam kırıldığında boşaltma tırnağı hızla yerine geri oturarak tabancayı doldurulmaya hazır hale             

* Boşaltma tırnağı fişekleri sadece kovan boyu kadar dışarı ittiği için, uygun tutulursa, boş kovanlar düşüyor, dolu fişekler ise mermilerinden topa takılı kalıyordu. Tırnak geri gittiğinde bu fişekler yerlerine oturuyordu.  

getiriyordu. Doldurulan top ve namlu grubu arkaya kaldırılarak namlu uzantısı kilit mandalına geçiyor ve tabanca dolu olarak hizmete hazır duruma geliyordu.

Webley-Fosbery de yukarıda bahsedilen iki tabanca gibi tek hareketli bir tetiğe sahipti. Yani tetik horozu kurmuyor, sadece kurulan horozu düşürmeye yarıyordu. Yalnız, Webley-Fosbery bir M-1911 Colt veya M-1935 bir Browning tabanca gibi tek hareketli idi. Horoz kurulu değilse tetik horozu kurmuyordu. Fakat, silâh ateşlendikten sonra geri tepme sayesinde horoz kendiliğinden kuruluyordu.

Tabanca dolu iken kurulu taşınmak istenmiyorsa emniyet mandalı işe yaramıyordu.

Bu sebeple horozun fişek kapsülüne temas  etmemesi için horozun “yarım kurulu” denilen bir emniyet durumuna getirilmesi gerekiyordu.

Bu çizimde horoz “yarım kurulu” emniyet konumunda.

Tabancanın çerçevesi iki kısımdan oluşuyordu. Horoz,  otomatik boşaltma mekanizması  ve namlu-top  gurubunu taşıyan üst çerçeve. Tetik, top döndürme sistemi, tepme kızağı, tepme yayı, emniyet mandalı ve sapı taşıyan alt çerçeve.

Silâh doldurulup kilitlendikten sonra üst çerçeve geriye çekilerek kuruluyordu. Horozu tek başına kurmak yeterli değildi. Üst çerçevenin geri-ileri hareketi ile silindir üzerindeki zig-zag oluklar vasıtasıyla top dönüyor ve fişek yatağı namlu arkasında endekslenerek kilitleniyordu.

Bu sebeple tabancanın, kurulduktan sonra ateş edilmeyecek ise, kurulu olarak taşınması gerekiyordu. Bu durum ise bir emniyet mandalı bulunmasını şart kılmaktaydı. 

Bazı durumlarda, atış yapılırken bilek sağlam tutulmazsa, tepmenin silâhı tam olarak kurmama ihtimali vardı. Gerek bu sebepten, gerekse mekanizmanın lüzumsuz karmaşıklığı yüzünden Webley-Fosbery fazla rağbet görmedi.

Fakat, arka arkaya atış yapıldığında, çift hareketli tetiği olan toplu tabancalara göre daha hassas atış yapmak kabildi. Aynen yarım otomatik tabancalarda olduğu gibi.